EU và Australia đã đạt được thoả thuận thống nhất các nội dung chủ yếu của Hiệp định thương mại tự do EU-Australia vào cuối tháng 3 năm 2026. Thoả thuận được đánh giá là tiêu chuẩn giữa EU và một nền kinh tế phát triển, phản ánh những thay đổi trong định hướng chính sách thương mại của EU.
1. Về tự do hóa thuế quan, tương tự như các thỏa thuận khác của EU với các đối tác phát triển như New Zealand, Nhật Bản hoặc Canada, hơn 97% thương mại song phương sẽ được miễn thuế khi thỏa thuận có hiệu lực.
- Trong lĩnh vực tiêu chuẩn kỹ thuật, EU đạt được mục tiêu với việc Australia công nhận hợp chuẩn các dòng xe ưu đãi của EU.
- Về tiêu chuẩn môi trường và lao động: các vi phạm thỏa thuận Paris và các quy định cốt lõi của Tổ chức Lao động Quốc tế có thể bị xử lý. Một chương về hợp tác trong hệ thống lương thực bền vững được đưa vào thỏa thuận.
2. Các quy định về thép và bưu kiện giá trị nhỏ:
Đặc biệt, EU loại bỏ danh mục sản phẩm thép ra khỏi phạm vi của FTA. EU đang chuyển hướng sang bảo hộ gần như toàn diện ngành thép của mình thông qua thuế quan cố định và mức thuế suất 50% trên hạn ngạch để thúc đẩy chính sách công nghiệp.
Đối với bưu kiện giá trị nhỏ, EU loại bỏ dần các mức thuế tối thiểu và áp dụng các mức thuế mới cho các bưu kiện nhỏ được giao dịch trên nền tảng thương mại điện tử. Phía Australia quy định rằng hàng hoá nhỏ gửi giữa các cá nhân sẽ không bị áp thuế khi giá trị hàng hóa dưới 500 Euro; và đối với hàng hóa trong hành lý cá nhân của du khách giá trị dưới 1.200 Euro.
3. Đối với nông nghiệp, bản chào mở cửa thị trường của EU được coi là mức tối đa của EU trong khi khối này vẫn đang phải đối phó với hậu quả chính trị từ động thái mở cửa một phần thị trường theo FTA EU- Mercosur.
Quan trọng nhất là thỏa thuận về hạn ngạch thuế quan của EU đối với thịt bò. Bất đồng giữa hai bên về sản phẩm này đã khiến cho các cuộc đàm phán đổ vỡ vào năm 2023. Hai bên đã đặt hạn ngạch thuế quan đối với thịt bò ở mức 30.600 tấn. Các nhà xuất khẩu Australia đang được hưởng hạn ngạch phụ 4.400 tấn theo hạn ngạch thịt bò chất lượng cao hiện có của EU, vì vậy tổng lượng tiếp cận thị trường EU sẽ lên tới 35.000 tấn.
Các hạn ngạch thuế quan quan trọng khác bao gồm:
• Thịt cừu – 25.000 tấn
• Sữa bột tách kem – 8.000 tấn
• Bơ – 5.000 tấn
• Protein whey cô đặc – 2.000 tấn
• Đường mía thô – 35.000 tấn (sản phẩm sẽ được chứng nhận bởi một chương trình bền vững tư nhân)
• Lúa mì có gluten – 20.000 tấn
• Ethanol – 10.000 tấn
4 . Chỉ dẫn địa lý cũng là một vấn đề gây tranh cãi vì các phương thức sản xuất pho mát và rượu vang giống nhau từ những người di cư châu Âu đến Australia nhiều thế kỷ trước. Australia tạo ra một hệ thống chỉ dẫn địa lý mới nhằm bảo vệ tên gọi các sản phẩm thực phẩm châu Âu gắn liền với một địa điểm địa lý cụ thể.
Một thỏa thuận đặc biệt đã đạt được về “prosecco”, mà Australia coi là tên của một giống nho chứ không phải là một sản phẩm. Các nhà sản xuất rượu vang Australia có thể tiếp tục sử dụng tên gọi này trong nước, miễn là không có nhãn mác “gây hiểu lầm”, ví dụ như có cờ Ý.
5. Trong lĩnh vực hàng hóa công nghiệp, Australia sẽ bãi bỏ tất cả thuế quan ngay từ khi Hiệp định có hiệu lực, ngoại trừ một số dòng thuế đối với xe tải, dự kiến sẽ có một lộ trình thực hiện ngắn.
Do Australia không có ngành công nghiệp ô tô nội địa, bất đồng chủ yếu liên quan đến yêu cầu của EU đề nghị bãi bỏ mức thuế 33% đối với dòng xe ô tô hạng sang. Tuy nhiên, đối với xe điện, Australia đã đồng ý nâng ngưỡng áp dụng thuế lên 120.000 đô la Úc – tương đương 72.000 Euro, là mức tăng khoảng 25% so với ngưỡng hiện tại. Như vậy sẽ miễn thuế cho khoảng 75% xe điện của EU thuộc dòng xe hạng sang xuất khẩu vào Australia. Australia cũng đồng ý chấp nhận chứng nhận hợp chuẩn kiểu loại của EU cho nhiều loại xe, loại bỏ yêu cầu kiểm tra hoặc đánh dấu bổ sung khi xuất khẩu vào thị trường Australia.
6. Hai bên đạt được thỏa thuận công nhận “nguyên tắc phòng ngừa”, quy định rõ: “Trong trường hợp bằng chứng khoa học liên quan không đủ, một bên có thể tạm thời áp dụng các biện pháp SPS dựa trên thông tin liên quan hiện có.” Chế độ nhập khẩu thực vật bảo vệ sức khỏe nghiêm ngặt của Australia sẽ vẫn được giữ nguyên. Văn bản cam kết mỗi bên sẽ “giới hạn các yêu cầu nhập khẩu đối với cây trồng hoặc sản phẩm thực vật ở mức đảm bảo rằng cây trồng hoặc sản phẩm thực vật đó được coi là không bị nhiễm dịch hại kiểm dịch, hoặc tuân thủ mức dung sai áp dụng đối với các dịch hại không thuộc diện kiểm dịch được quy định ở cây trồng”. Thỏa thuận này không chắc chắn bằng các thỏa thuận thương mại khác của EU trong việc thiết lập nguyên tắc “khu vực hóa” – khái niệm cho phép xuất khẩu từ các khu vực không bị ảnh hưởng của một quốc gia thành viên khi dịch bệnh động thực vật khởi phát tại một địa điểm khác. EU và Australia sẽ chỉ “nỗ lực hợp tác” trong việc công nhận các khu vực không có dịch hại hoặc bệnh tật.
Vietnam Trade Section to Belgium, Luxembourg and EU. Registered in 2020. 