Ủy ban châu Âu (EU) sẽ dành một 50% số lượng hạn ngạch nhập khẩu thép miễn thuế cho các quốc gia có hiệp định thương mại tự do (FTA) với EU. Việt Nam hiện nay là nước đối tác FTA của EU sẽ được hưởng ưu đãi này. Số lượng 50% còn lại sẽ dành cho tất cả các đối tác thương mại – bao gồm cả các đối tác FTA.
Quy định chi tiết về hạn ngạch mới này áp dụng cho tổng cộng 18,3 triệu tấn trên 26 loại sản phẩm thép, và có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2026.
Thuế suất mới 50% đối với thép nhập khẩu ngoài hạn ngạch, gấp đôi mức thuế hiện hành, cũng có hiệu lực cùng lúc. Biện pháp này thay thế biện pháp tự vệ thép hiện hành của EU, hết hạn vào ngày 30 tháng 6 năm 2026.
Quy định áp dụng cho hàng nhập khẩu từ tất cả các đối tác thương mại ngoại trừ Iceland, Na Uy và Liechtenstein, các thành viên của Khu vực Kinh tế châu Âu (EEA). Các công ty nhập khẩu thép, bao gồm cả từ các quốc gia EEA, sẽ phải khai báo nơi diễn ra giai đoạn “nấu chảy và đổ khuôn” trong quá trình sản xuất.
Số lượng hạn ngạch mới sẽ giảm một phần ba so với số lượng trước đây. EU vẫn đang đàm phán với khoảng 20 nhà xuất khẩu thép lớn theo quy định của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) để thống nhất hạn ngạch cụ thể cho từng quốc gia. Quy định của WTO cho phép một thành viên WTO thay đổi các điều khoản cam kết thuế quan của mình sau khi tham vấn.
Các đối tác FTA của EU sẽ được dành riêng hạn ngạch cụ thể cho từng quốc gia, nhưng các quốc gia này cũng có thể tiếp cận hạn ngạch cạnh tranh theo nguyên tắc ai đến trước được hưởng trước, cũng như một hạn ngạch dư thừa riêng biệt. Các quốc gia FTA hiện chiếm 80% lượng thép nhập khẩu của EU.
Hạn ngạch chỉ dành cho các đối tác FTA lên tới 9,15 triệu tấn, tương đương 50% tổng số hạn ngạch. Các đối tác không thuộc FTA, như Trung Quốc sẽ có số lượng hạn ngạch miễn thuế thấp.
Số lượng hạn ngạch mới sẽ bị cắt giảm 47% so với số lượng trước đây. Tuy nhiên, EU cho biết các đối tác FTA sẽ duy trì thị phần tiếp cận thị trường EU cao hơn mức cắt giảm này. Các đối tác FTA sẽ được hưởng mức giảm trung bình 33% so với hạn ngạch hiện tại.
EU cho biết ba quốc gia đã đạt được thỏa thuận với EU về hạn ngạch thép là Ấn Độ, Hàn Quốc và Thổ Nhĩ Kỳ. Thêm 10 quốc gia khác đã đạt được thỏa thuận nguyên tắc: Argentina, Brazil, Ai Cập, Indonesia, Bắc Macedonia, Singapore, Nam Phi, Thụy Sĩ, Ukraina và Vương quốc Anh.
Một thỏa thuận nguyên tắc có nghĩa là đối tác chấp nhận rằng số lượng hạn ngạch thuế quan mà các quốc gia này được hưởng là sự bù đắp lợi ích cho mức thuế tăng mới EU và sẽ không khiếu nại vấn đề này ra Tổ chức Thương mại thế giới WTO. 13 quốc gia này chiếm khoảng 70% thương mại thép của EU với các đối tác FTA. EU đã dựa trên dữ liệu thương mại từ năm 2022 đến năm 2024 để xác định hạn ngạch.
Tuy nhiên, Ukraine, Nhật Bản và các nước chưa đồng ý. EU đã cố gắng nhượng bộ Ucraine do xung đột Nga-Ucraina. Quy định của WTO yêu cầu EU sử dụng dữ liệu thương mại từ năm 2022 đến năm 2024 – giai đoạn Ukraine đang trong tình trạng chiến tranh. Để nhượng bộ, EU đã cấp cho Ucraina hạn ngạch cụ thể cả đối với các sản phẩm mà thị phần nhập khẩu giảm xuống dưới 5%.
EU vẫn chưa đạt được thỏa thuận với Úc, Trung Quốc, Nhật Bản, Kazakhstan, Malaysia, Ả Rập Xê Út, Serbia, Đài Loan và Việt Nam.
Một quan chức cấp cao của Ủy ban cho biết EU vẫn đang đàm phán với Nhật Bản, một đối tác FTA như Việt Nam. Nếu không có thỏa thuận, Nhật Bản sẽ có số lượng hạn ngạch thấp hơn đáng kể so với các đối tác FTA khác.
Nhật Bản có khả năng cân nhắc tiến hành thách thức pháp lý đối với biện pháp thép của EU tại WTO.
EU không cần phải kết thúc các cuộc đàm phán theo quy định WTO trước khi áp dụng hạn ngạch. Tuy nhiên, tốt nhất nên đạt được thoả thuận hạn ngạch và EU vẫn tiếp tục đàm phán để điều chỉnh hạn ngạch cho các đối tác FTA.
Các quốc gia thành viên EU sẽ bỏ phiếu trong vòng 14 ngày để phê duyệt quy định theo thủ tục khẩn cấp, và quy định sẽ có hiệu lực vào từ ngày 1 tháng 7 năm 2026, trong vòng sáu tháng. Sau đó, các quốc gia thành viên EU sẽ cần phải phê duyệt lại theo thủ tục vào cuối năm 2026.
EU cho biết các biện pháp hạn ngạch thép đã được chuẩn bị phù hợp với các quy tắc của WTO. EU đã tích cực tham gia đàm phán với đối tác thương mại FTA để duy trì mức độ nhượng bộ tổng thể và đa số đối tác FTA của EU đã đồng ý về nguyên tắc với việc phân bổ hạn ngạch thuế quan.
EU cho biết Hoa Kỳ sẽ không trả đũa, do cam kết của EU về việc xoá bỏ thuế quan đối với tất cả hàng hóa công nghiệp của Mỹ.
Vietnam Trade Section to Belgium, Luxembourg and EU. Registered in 2020. 